Αναρτήσεις
Του Γιάννη Αν. ΛΟΥΚΑ Αγαπητοί φίλοι, μην προβληματίζεστε από τον περίεργο ή δυσνόητο τίτλο του άρθρου. Απλώς διαβάστε το άρθρο μέχρι το τέλος, καθώς το θέμα είναι ιδιαίτερα οικείο για όλους. Προηγείται βέβαια μια εισαγωγή που είναι απαραίτητη για να μας κατατοπίσει για το θέμα μας.
Έχουμε ποτέ αναλογισθεί πώς μετρούσαν τον ετήσιο χρόνο οι Αρχαίοι Έλληνες και πώς αντιμετώπιζαν την επίλυση ενός από τα πιο μυστηριώδη και συναρπαστικά προβλήματα στην ανθρώπινη ιστορία; Η απάντηση είναι ότι είχαν υιοθετήσει το σεληνο-ηλιακό ημερολόγιο με εφαρμογή των αναγκαίων εμβόλιμων μηνών, ώστε να πετύχουν την αντιστοιχία των 12 σεληνιακών μηνών με ένα ηλιακό έτος ή με ένα πλήρη κύκλο εποχών. Αυτό είχε μεγάλη σημασία για τους αρχαίους προγόνους μας, γιατί έπρεπε οπωσδήποτε να πετύχουν την εξίσωση των λατρευτικών πράξεων με συγκεκριμένες εποχές του έτους.
Όλα αυτά κατά τον Πλάτωνα εξασφάλιζαν τη διευθέτηση της «τάξεως» με την οποία γινόταν διευθέτηση του κυκλικού θρησκευτικού χρόνου στην Αρχαία Ελλάδα. Αντίθετα ο Αριστοφάνης ανέφερε δυσαρέσκεια των θεών -μεταξύ των οποίων και της Σελήνης- λόγω της άτακτης οργάνωσης των εορτών. Μάλιστα στους Δελφούς ο πρώτος μήνας κάθε έτους συνέπιπτε με την εαρινή ισημερία.
Στη συνέχεια της ανθρώπινης περιπέτειας της μέτρησης του ετήσιου χρόνου, σταθμό αποτέλεσε η καθιέρωση του Ιουλιανού ημερολογίου, που ήταν κυρίως έργο του Αλεξανδρινού αστρονόμου Σωσιγένους. Η μικρή απόκλιση του ημερολογίου αυτού με την πραγματικότητα ήταν αρκετή για να δημιουργήσει το 16ο αιώνα μία ημερολογιακή απόκλιση 10 ολόκληρων ημερών με την εαρινή ισημερία.
Τη λύση στο πρόβλημα έδωσε η καθιέρωση του Γρηγοριανού ημερολογίου το 1582 μ.Χ. από τον πάπα Γρηγόριο VIII, το οποίο προσεγγίζει ακριβέστερα το τροπικό έτος, χωρίς όμως να είναι απόλυτα ακριβές, αφού και αυτό "χάνει" μία ημέρα κάθε 3.333 χρόνια!
Το ευαίσθητο θέμα των ημερολογίων προκάλεσε θρησκευτικά σχίσματα (παλαιοημερολογίτες), διαφορετική ημέρα εορτασμού του Πάσχα στο χριστιανικό κόσμο, πολυπλοκότητα στον υπολογισμό των κινητών εορτών κλπ.
Με τη σύντομη και απλοποιημένη αυτή ιστορική αναδρομή διαπιστώσαμε πόσο στενή ήταν ανέκαθεν η σχέση του ετήσιου χρόνου με τις γιορτές και πόσο μεγάλη προσπάθεια καταβλήθηκε για απόλυτη ακρίβεια στη μέτρηση του χρόνου. Μάλιστα δεν λείπουν στα χρόνια μας και επιστημονικές ειδήσεις του τύπου "ο φετινός χρόνος θα μας έρθει με καθυστέρηση ενός δευτερολέπτου", είδηση που προκαλεί μάλλον χαμόγελο και θυμηδία στη χώρα των ατέλειωτων αναμονών και καθυστερήσεων ή αντίστροφα στους ανθρώπους του ατέλειωτου ραχατιού και άσκοπου κουβεντολογιού. Τέλος πάντων, έκαστος στο είδος του.
Ας έρθουμε τώρα και στα καθ’ ημάς καθημερινά αραχωβίτικα θέματα. Όπως είναι γνωστό η μεγάλη μας τοπική γιορτή είναι το Πανηγυράκι του Αγίου Γεωργίου, στην οποία έχουν εφαρμογή όσα είπαμε προηγουμένως για τα ημερολόγια, αφού η γιορτή αυτή άλλοτε είναι σταθερή και άλλοτε συμπαρασύρεται από το Πάσχα. Πέρα από το εορτολογικό Τυπικό της Εκκλησίας, από την ακριβή ημερομηνία της γιορτής προκύπτουν σημαντικά οργανωτικά θέματα που αναζητούν πρακτική λύση όπως π.χ. πόσα αρνιά θα ψήσουμε, πόσες ώρες θα μείνουμε στο λάκκο, πότε θα καθαρίσουμε τη στάχτη του λάκκου, τι μέρα πέφτει η περιφορά της εικόνας, πότε πρέπει να βγουν τα καρπίτια απ’ το σεντούκι ή το "γήκο", πότε είναι το χάλασμα, πότε πρέπει να ζητήσουν άδεια οι υπάλληλοι ή οι εν Αθήναις κλπ. Επομένως υπάρχει απόλυτη ανάγκη να γνωρίζουμε με ακρίβεια ημερολόγιο και εορτολόγιο.
Εδώ στην Αράχωβα είμαστε (και λόγω ορεινής ιδιοσυγκρασίας) άνθρωποι σταράτοι και πρακτικοί. Δεν μας αρέσουν τα πολλά λόγια και οι θεωρίες, αλλά θέλουμε πράγματα απλά και χειροπιαστά.
Πιστεύω ότι σχεδόν όλοι έχετε ήδη κατανοήσει το συμβολισμό, για όσους όμως τυχόν δεν είναι πολύ εξοικειωμένοι με τα τοπικά μας πράγματα, θα δώσω μερικά μόνο παραδείγματα "εκμετάλλευσης" της εδώ παρουσίας του αγαπητού και δικού μας Ρόλαντ:
- Όταν κάποιος Αραχωβίτης δει ξαφνικά μπροστά του το Ρόλαντ...
